Trekvaart Leiden - Haarlem
Met name 'Heemstede' bekeken
.
( H O O F D M E N U )


  [down] Het pompstation van 't A'dams waterleidingbedrijf
aan de 'Leydsche Treck-vaert' voorbij Bennebroek.
 [up] 
Afb.(c) RVD
Openingstijden Pompstation
  Eerste waterleidingpompstation van Nederland, gebouwd in 1853, Waternet Amsterdam opent het monumentale pompstation aan de Leidsevaart, Heemstede, elk eerste weekend van de maand, aaterdag en zondag open van 10.00 - 16.00 uur.
.


  [down] Amstelbrug bij Heemstede.  [up] 
Afb.(c) GHB
  Van Henriette kregen wij een tip over een heel bijzondere brug bij het waterleiding bedrijf. Bij een nader onderzoek maakten we deze close-up ervan.
.

  [down] Amstelbrug in Heemstede.  [up] 
Afb.(c) RVD

.

Op de website van gemeente Heemstede vond ik het navolgende artikel over de Amstelbrug:
.
Woensdag 3 december 2003 om 15.30 uur werd het kunstwerk "Drinkwater" van Barbara Kletter op de Amstelbrug officieel onthuld.
De heer G.J. Hardesmeets, wethouder Cultuur en de heer A.J.
van Noord, waarnemend directeur van het Waterleidingbedrijf van de gemeente Amsterdam hielden een toespraak.
Beeldhouwer Barbara Kletter heeft in de nieuwe brug door middel van een transparante leuning meer ruimte gecreëerd voor voetgangers en fietsers.
Haar inspiratie voor het kunstwerk heeft zij gehaald uit de landschappelijke, stedenbouwkundige en cultuurhistorische elementen uit de omgeving van de brug.

.
Hieronder leest u het verhaal over 'Drinkwater' op de Amstelbrug door Barbara Kletter

.
1. De omgeving van de brug
a. De stenen brug maakt een sobere indruk. Het valt mij op, dat het geheel van verkeersborden en andere elementen rommelig overkomt.
Ook steken er stangen uit het wegdek, waar fietsers en voetgangers over klagen.
b. De brug verbindt een woonwijk binnen de bebouwde kom van Heemstede met een werkgebied het Waterleidingbedrijf Amsterdam buiten de bebouwde kom.
c. In de groene omgeving van de brug, valt het terrein van het Waterleidingbedrijf op.
Op dit besloten terrein bevindt zich een historisch gegroeid architectonisch interessant complex van gebouwen.
Aan de Leidsevaartweg is dat zichtbaar aan het monumentale Pompstation uit 1853.
Het hekwerk voor dit pompstation is bijzonder fraai gesmeed in en dateert uit de jaren '20 van de vorige eeuw.
Na een rondleiding op het terrein, ben ik onder de indruk geraakt van de behandelingen die het water moet ondergaan, voordat het bij ons uit de kraan komt.

.
2. De geschiedenis van de brug
Op zoek naar een foto uit de begintijd van de brug nog in haar landelijke omgeving , stuit ik in het Archief van Heemstede op een foto van een andere brug (1930) op deze locatie.
Mijn nieuwsgierigheid wordt gewekt. De foto wijst duidelijk het oude Pompstation van het Waterleidingbedrijf aan, nog met een schoorsteenpijp.
Ook het onderstuk van de oude brug lijkt op dat van de huidige brug.
Het is een mooie brug in de stijl van de Amsterdamse school met sierlijke smeedijzeren balustrades in een uitgewogen combinatie met baksteen en graniet.
Op de foto is te zien dat de balustrade heel transparant is: de omgeving schijnt er doorheen.
Ik vraag mij af wanneer de bakstenen muur op de brug gemetseld is.
Op bouwtekeningen uit het archief van de brug lees ik dat de brug vernield is in 1944, hersteld in 1946, en verkocht aan de gemeente Heemstede op 3 april 1959 (later lees ik ergens dat dat voor de somma van één gulden is).
Daaruit maak ik op, dat de brug eerst niet van de gemeente Heemstede was.
Voordat de rivierenbuurt eind jaren '50 werd gebouwd, lag in deze landelijke omgeving achter de duinen het Waterleidingbedrijf Amsterdam er al ruim honderd jaar in zijn eentje.
De brug over de Leidse trekvaart was er ten behoeve van werknemers van het bedrijf.
Mijn vraag of de brug soms vernield werd door de Duitse bezetter kan niemand beantwoorden.
De bedrijfshistoricus van het GWA de Heer Karel Hulsbergen weet wel dat de spoorlijn over het terrein van het waterleidingbedrijf de oostelijke verdedigingslinie van de 'Atlantic Wall' was.
In het Amsterdamse Stadsarchief vind ik het antwoord in een begroting voor herstelwerkzaamheden: de brug is in september 1944 opgeblazen door de Duitse weermacht.
Het eenvoudige karakter van de herstelde naoorlogse brug kan wellicht verklaard worden uit het feit dat er na de oorlog geen middelen waren om zo'n brug in haar oorspronkelijke staat te herstellen.

.
3.
Conclusies uit bovenstaande leiden naar mijn ontwerp op de Amstelbrug a.
De foto's van de oude brug bewijzen dat een meer transparante brugleuning prachtig in haar omgeving zal worden opgenomen.
b.
Om een meer transparante brugleuning te verkrijgen, moeten de bakstenen muurtjes van 30 cm gesloopt worden.
c.
Het voordeel daarvan is, dat er ruimte komt voor voetgangers en fietsers. d.
De onderzijde van de brug van baksteen en graniet kan gehandhaafd blijven.
.
4.
Het ontwerp voor de nieuwe Amstelbrug bestaat uit drie delen: a.
Een brug óver drinkwater, een brug om te lezen. De geheimzinnigheid die het waterleidingterrein uitstraalt naar de openbare weg is voor mij aanleiding en inspiratie voor het ontwerp.
In diverse bronnen stuitte ik op 'vreemde' woorden die met de processen rond de waterwinning en de drinkwaterbereiding te maken hebben, in heden en verleden.
Woorden die verwijzen naar gebouwen, processen, apparaten, gereedschappen en de distributie en consumptie van drinkwater.
Ze vallen mij op door hun dubbelzinnigheid, wonderlijke letterlijkheid en lichamelijkheid.
De woordenhekwerken overspannen de Leidse Vaart tussen de pijlers van de oude Amsterdamse Schoolbrug.
Boven elkaar staan vijf regels woorden, waarvan aan de ene zijde twee en aan de andere zijde drie regels in spiegelbeeld staan.
Hierdoor krijgen de hekwerken meer abstractie en de panelen zijn daardoor ook leesbaar buiten de brug: lopend langs het water, schaatsend op het ijs of zittend in een bootje.
Aansluitend op de woordhekken staan meer opengewerkte hekken.

.
b.
Een verbreding van het brugdek laat de brug meer ademen in haar omgeving. De maat van de verbreding stemt overeen met de dikte van het brugdek.
Driehoekige elementen geven een visuele verbinding tussen de beide delen.

.
c.
Een veiligere brug. Hoewel de huidige verkeersbepaling hier van kracht blijft voorrang voor verkeer van buiten de bebouwde kom , is met de uitvoering van het ontwerp de veiligheid van de locatie vergroot.

.


  [down] 'Tol-heck' Heemstede rond 1850  [up] 
Afb.(c) NHA


  [down] 'Tol-heck' Halfweg aan de Amsterdamse vaart  [up] 
Afb.(c) HK
  De trekschuit nadert Haarlem, door P.C. La Fargue aan de Amsterdamse vaart, ziende vanuit het oosten. Tekening in O.I. inkt van P.C. la Fargue, c. 1760. Aanvankelijk werd aangenomen dat het hier het tolhek Heemstede betrof (noot redactie 21/4 '07).
Afb.(c) AK


  [down]De Haarlemse tol bij de Zandvoortselaan - Heemstede.  [up] 
Afb.(c) DB


  [down] Brug bij Zandvoortselaan - Heemstede  [up] 
Afb.(c) DB


  [down] Het 'witte' tolhek bij Halfweg (Lisse) (c.1658).  [up] 
Afb.(c) HK


  [down]Het tolhuis bij Heemstede c.1859.  [up] 
Afb.(c) DB
  Een prachtige tekening van het tolhuis en daarbij behorende tolhek langs de 'Leydsche Treck-vaert' bij Haarlem (17 mei 1859).


  [down] De afbraak van het tolhek (Heemstede) in c.1925.  [up] 
Afb.(c) HK
  Foto's van tolpoort en tolhuis aan de 'Leydsche Treck-vaert' onder Heemstede, uit: Hans K, Oud Heemstede in Beeld (1900-1950). 1991.
.


  [down] Café te Heemstede.  [up] 
Afb.(c) JB
  Volgens een tekening van Willem Hofker. Het Café is in 1963 afgebroken. Het stond op de plek waar nu flats staan, op de hoek van de Zandvoortselaan en brug. (zie ook de volgende foto met flat erop)
.


  [down] Historie tolhek Heemstede.  [up] 
Afb.(c) HK
  De historische tolpoort in huidige gedaante dateert uit 1695. Op de twee hoofdpalen prijken de gekroonde wapenschilden van Spaarne- en Sleutelstad. Toen in 1925 bij de aanleg van de spoorweghalte de oude huizen, inclusief het tolhuis op de hoek van de Leidse vaart en Zandvoortselaan (Heemstede) ter verbreding van de weg werden gesloopt, moest ook de tolpoort als offer aan het verkeer vallen.
.
  Op deze foto gemaakt in 1905 is de hele buurt uitgelopen en staat de tolgaarder in ambstkostuum (nog) voor zijn domein.

.


  [down]Het Heemskerkse 'Tol-heck' verplaatst.  [up] 
Afb.(c) DB
  Toen in 1925 bij den aanleg van de spoorhalte Heemstede -- Aerdenhout de oude huizen op den hoek van de 'Leydsche Treck-vaert' en de Zandvoortschelaan ter verbreding van de rijweg werden gesloopt, moest ook de oude tolpoort als offer van het verkeer vallen. De brokstukken werden echter zorgvuldig bewaard, zodat na de openstelling van de gemeentelijke tennisbanen in Groenendaal de poort aldaar opnieuw opgebouwd kon worden en thans een monumentale ingang voor genoemde banen vormt.
Als herinnering aan oude tijden is het poortje, dat de wapens van Haarlem en Leiden draagt, alsmede het jaartal 1695, zeer zeker belangwekkend.
.
Uit bepaalde bronnen vernamen wij overigens dat overwogen wordt de poort weer terug te plaatsen (gelezen in een publicatie).


  [down] De Zandvoortsebrug in Heemstede (c.2006).  [up] 
Afb.(c) RVD


  [down] Tolvrij tennissen, dit tolhek stond aan de 'Leydsche Treck-vaert' Heemstede  [up] 
Afb.(c) DB
  Op het landgoed 'Groenendaal' aan de Vrijheidsdreef in Heemstede, dat door de gemeente is opengesteld als openbaar wandelpark, liggen achter het restaurant enkele tennisbanen, waarvan de toegang wordt gevormd door een monumentaal hek. De buitenste pilaren dragen het jaartal 1695. Op de hoofdpalen prijken de gekroonde wapenschilden van Haarlem en Leiden. Het hek stond tot 1925 aan de Leidse vaart bij de Zandvoortse laan, waar het dienst deed als tolpoort voor verkeer tussen Haarlem en Leiden.
.


  [down] Een mooie foto van de aanleg van de Zandvoortsebrug aan dito laan in Heemstede  [up] 
Afb.(c) HK


  [down] Tekening van het tolhek Heemstede.  [up] 
Afb.(c) DB


  [down] Heemstede Zandvoortschelaan bij de Leidsche vaart.  [up] 
Afb.(c) (NHA)MB


  [down] 'Tol-heck' Heemstede Leidsevaart c.1770.
Tekening in O.I.-inkt door J. Daams.
 [up] 
Afb.(c) DB
Het tolhek en tolgaarderswoning aan de 'Leydsche Treck-vaert'.


  [down]Gezicht op de 'Leydsche Treck-vaert' van de Zandvoortselaan af gezien.  [up] 
Afb.(c) AH


  [down] Landhuis Iepenrode bij Heemstede.  [up] 
Afb.(c) RVD

L i n n a e u s

.
  Aan de Herenweg in Heemstede (bij Haarlem), de oude verbindingsweg tussen Leiden en Haarlem, bevonden zich in vroeger dagen verscheidene grote landgoederen. Daarvan zijn er nu nog vier over: Berkenrode, Iepenrode, Huis te Manpad en De Hartekamp (in Bennebroek, onder Heemstede).
.

Orangerie bij de buitenplaats Hartekamp,
.
de boom op de voorgrond is een Tulpenboom (Liriodendron tulipifera).
Het blijft een zeer bijzondere boom, ook nu nog.
Afb.(c) BRE

.
  De naam Hartekamp bestaat sinds 1662, toen de rijke Amsterdamse koopman Hendrik van de Camp een boerenhofstede met de naam Thorenvliet kocht en de naam liet vervangen door Hartekamp, vermoedelijk omdat er in dit gebied destijds herten leefden en omdat hij op deze manier zijn naam kon verbinden aan de buitenplaats. In de achttiende eeuw woonden er drie generaties van de Engelse familie Clifford in het landhuis De Hartekamp, dat al sinds 1640 in hun handen was. Het landhuis van de buitenplaats De Hartekamp bestaat nog steeds (het huidige pand dateert van 1730), de omvang van de tuinen is echter geringer doordat een stuk van het oorspronkelijke buiten bij de tegenwoordige Linnaeushof is getrokken.
.

Buitenhuis Hartekamp rond 1800.
Afb.(c) BRE

.
  George Clifford junior (1685-1760) maakte van De Hartekamp een van Europa's beroemdste tuinen. Hij was een rijke bankier en tevens directeur van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. George Clifford had grote belangstelling voor planten, tuinen en tuinaanleg en exotische dieren en op zijn initiatief werden de tuinen aanzienlijk uitgebreid. Hij voegde er een menagerie, volières en een orangerie aan toe en liet ook vier tropische kassen bouwen om er uitheemse planten te kunnen houden en kweken. Verder waren er nog een doolhof, een tuinpaviljoen, een grot en een fontein, alle getuigend van een grootse aanleg.
.
  In 1735 was Clifford op bezoek bij de beroemde botanicus Johannes Burman (1706-1779). In diens huis ontmoette hij de jonge Zweedse plantkundige Carl von Linné die in die tijd bij Burman werkte en woonde. Linné - de naderhand zo beroemd geworden bioloog Linnaeus - kwam Cliffords tuin bekijken en raakte onder de indruk van diens botanische kennis. De waardering was wederzijds. Clifford wilde Linnaeus heel graag in dienst nemen. Na enig aandringen kreeg hij Burman zover om Linnaeus te laten gaan, en zo kon Clifford Linnaeus aanstellen als privé-arts op De Hartekamp (Linnaeus studeerde ook medicijnen en had aan de universiteit van Harderwijk zijn doktersbul gekregen) en hem de zorg over de uitgebreide tuinen toevertrouwen. Voor Linnaeus was dit een buitenkansje, iets waar hij alleen in zijn stoutste dromen over had durven denken: de supervisie over de kassen en het catalogiseren en op naam brengen volgens zijn eigen systeem van alle planten in de tuinen en kassen van De Hartekamp. Ter herdenking van de 200ste geboortedag van Linnaeus werd op 23 september 1907 een bronzen borstbeeld in de tuin van De Hartekamp geplaatst.
.

Buitenhuis Hartekamp tegenwoordig.
Afb.(c) BRE

.
  Gedurende Linnaeus' verblijf op De Hartekamp (hij bleef er drie jaar, van 1735-1738) ontstond een belangrijk botanisch werk dat nog steeds grote waarde heeft voor moderne taxonomen en historici: de Hortus Cliffortianus, waarin veel nieuwe soorten werden beschreven - zowel van werkelijk daar groeiende planten als van specimina van gedrooge planten in de herbaria die Clifford had aangelegd.
.
  De Hortus Cliffortianus - geschreven in het Latijn en in 1737 voltooid, maar pas in 1738 in druk verschenen - gaat dus over de tuinen van George Clifford. Het boek is geïllustreerd met 36 platen (2 bladen met bladvormen en 34 gedetailleerde gravures van planten) door Jan Wandelaar (1690-1759), naar tekeningen van Georg Dionysius Ehret (1708-1770), een van de beroemdste plantentekenaars uit die dagen. Ehret had tijdens een van z'n reizen Holland aangedaan en een paar van zijn schilderijen verkocht aan Clifford. Deze gaf hem vervolgens de opdracht de illustraties te tekenen die als modellen moesten dienen voor gravures in de naderhand te verschijnen Hortus Cliffortianus.
.


  [down] Villa De Hartekamp.  [up] 
Afb.(c) BRE
  De naam Hartekamp bestaat sinds 1662, toen de rijke Amsterdamse koopman Hendrik van de Camp een boerenhofstede met de naam Thorenvliet kocht en de naam liet vervangen door Hartekamp, vermoedelijk omdat er in dit gebied destijds herten leefden en omdat hij op deze manier zijn naam kon verbinden aan de buitenplaats. In de achttiende eeuw woonden er drie generaties van de Engelse familie Clifford in het landhuis De Hartekamp, dat al sinds 1640 in hun handen was. Het landhuis van de buitenplaats De Hartekamp bestaat nog steeds (het huidige pand dateert van 1730), de omvang van de tuinen is echter geringer doordat een stuk van het oorspronkelijke buiten bij de tegenwoordige Linnaeushof is getrokken. Villa 'De Hartekamp' ligt aan de Leidsche Trekvaart, net voorbij Vogelenzang, maar nog voor het Manpadt, in Bennebroek.
.


  [down] De Hartekamp van achteren bezien.  [up] 
Afb.(c) DB


  [down] 'Leydsche Treck-vaert' bij de Hartekamp.  [up] 
Afb.(c) HR

B E R C K E N R O D E

.
  Ander extract uytten Brieve van af-koopinghe van de Erfpachten, gestaen hebbende op de Duynen van Heemstede.
.
  Phillips, &c. ’t Welck achter-volghende, zijnde de selve van onse rekeninghe over-komen ende geaccordeert, op onsen goeden gelieven, wel beminden Heer Willem van Lochorst, Ridder, als dat hy de Erf-huren, hier naer beschreven, sal mogen redineren ende af-lossen, ende oock in kope ende vryen eyghendom hebben, de gronden daer de voorsz Erf-huren op gesthaen hebben, in den eersten, etc.
.
  Noch vijf-en-tseventigh Caroli guldens tot twintigh stuyvers gaende uytten Duynen tot Heemstede, sal oock den voorsz Heere van Lochorst in koope hebben ende houden, de reservatie van de vierde-halve gulden toe-ghemaeckte morgen: midts daer voorren betalende twaelf hondert vijftigh pondt van veertigh grooten eens, ende sal noch in koope hebben, voor de somme van seven hondert ghelijcke ponden dat restken Duyn, te weten, dat wy in de Brieven van Erf-pacht aen ons behouden ende gereserveert hebben.
.
  Met expresse conditien, dat de voornoemde Duynen
mette Konijnen, ende sijnen aenkleven, ghelevert sullen werden, als men ghemeen eygen buur-landt behoort te leveren, ende sulcks berecht ende ghebruyckt werden, sonder mette Wildernisse yet ghemeens te hebben, ende sonder eenighe fretteringhe van Konijnen daer inne voor ons te behouden, als af-ghedaen wesende by den voorgaenden erfpacht. Behoudens onsen Houtvester die helfte van de voorsz breucken, naer-volghende den Erf-pacht-brief van date den drie-en-twintighsten October Anno vijfthien hondert ses-en-vijftigh (1556).
.
  Ende die uytghedinge van Heer Jan van Heemstede, van den Jare veerthien hondert ende een (1401), opten elfden dagh Februarij ghementioneert in den voorsz erf-pacht. Ende offer hier namaels eenighe Landen toeghemaeckt mochten werden, dat hy alsdan sal hebben die portie in den breucken, naer-volghende de voorsz Erf-pacht-brief.
Ghegheven in onser Stadt van Brussele den ses-en-twintigsten Novemb. in ’t Jaer ons Heeren duysent vijf hondert acht-en-vijftigh (1558).
.

  [down] Berckenrode in Heemstede  [up] 
Afb.(c) BRE

.
  Ten tijde van de Schil-talen gaderde dese plaetse haer lasten, beden ende andere omme-slagen by Schot-ponden, doende elck Schot-pondt, hondert nobelen tot vijftigh schellingen ’t stuck
ende bestonde die gantsche regeeringe in een Schout ende seven Schepenen onder die directie ende bestieringe van den Heere in der tijdt, die tot onderhoudinghe van goede ordre in de Justitie als Policye, nu ghebruyckt tot sijnen Schout Hendrick de Goyer, ende tot Schepenen Gerrit Leendertsz van Bourgondien, Hendrick Hendricksz Brouwer, Arent Hendricksz van Noock, Meynert Elbertsz Tuynman, Theunis Barentsz, Jan Fransz van Opmeer, ende Jan Joosten Verkist, die tot haren Gherecht-schrijver ghebruycken Symon Steynburgh. De voornoemde Schout ende Schepenen zijn Opper-vooghden van alle miserable Persoonen, ende eligeren jaerlijcx twee Kerck-meesteren, die met eenen d’ opsichte ende versorginge van den armen bevolen blijft.
.
’t Slot ofte Casteel te Heemstede, daer ’t oude ende edel geslachte van Heemstede sijnen naem afvoerde, gheleghen op een der meest aenghenaemste ende vermakelijckste Lust-plaetsen van Hollandt, heeft binnen sijne circumvallatie hooghe Jurisdictie, ende zijn des selfs Singelen geapproprieert tot vermakelijcke allees ende beschaduwende wandel-plaetsen. ’t Huys met breede reyne grachten omvanghen, geeft voor in ’t inkomen een aenschou-teycken, hoe datter binnen verciert ende op-geschickt soude moghen wesen, soo dat ick bevonden onder veele noyt polyter, netter, ende meer geordonneerde Huysinghe ghesien te hebben, soo tot ghemack als ooghs verlustinghe nae des selfs groote gesproken. Dit seer treffelijcke ende vermaerde Stamhuys, hoort toe den Ed. Heere Adriaen Pauw, Ridder, Raet-Pensionaris der Ed. Groot-mog. Heeren Staten van Hollant ende West-Vrieslandt: waer van de middele ende laghe Jurisdictie by sijn Ed. te leene werdt gehouden.
align=right> In welckers circumferentie, alsoo wy mede gheseydt hebben, d’ Ambachts-heerlijckheyt, den Huyse van Berckenrode annex, bepaelt ende besloten te zijn. Soo wijsen wy de selve in ’t korte hier aen, Jan van Haerlem, Schild-knape, verkreegh in ’t jaer twaelfhondert vier-en-tachtigh (1284) van Graef Floris de vijfde, het stuck landts in Heemstede gelegen, Berckenrode ghenoemt, eerste Heere van Berckenrode, blijckende by dese Uitgift-brieve:
.
  Wy Florens Grave van Hollandt, maken kondt, alle dien genen die desen Brief sien solen, ofte hooren, dat wy Janne van Haerlem vooren Aleyden sone, onsen Knape gegeven hebben den Campe die Willem Terniac bedolven hadde, die leghet by den Gasthuysen dat the Haerlem in den Hout staet, dat die Berckenrode heyt. Also verre alse dar graft by thun gaet, ende haer stoet the Haerlemmer Houte waert. Ende alsoe verre alse die Willem Terniac, ende alsoe breth ghedolven hadde totte Nortdijcker Houtvaert, in dier manieren dat die Jan, dien Campe ghebruycke ende besighe vrigelijcke ende erflicke. In orconde van desen so willen wy dat hem niemandt en hindere, in dese voorgesegheden Campe, die dat dade, dede volkomlijcke teghens ons. Dese Brief was gegeven in die Jare, ons heeren duysent tue hondert (1284) ende vur-en tachtigh, in S. Niclaes avont.
.
  Ende in den Jare veerthien hondert ses-en-tsestigh (1466) den achthienden Augusti, dede Heer Jan van Heemstede, Gerrits soon, af-standt van de Ambachts-heerlijckheydt, die doen aen den Stamhuyse van Berckenrode verheelt wierde, rontsomme gheleghen in den Banne van Heemstede voorsz daer teghenwoordigh Possesseur af is, Joncker Hendrick van Alckemade van Berckenrode, Heer van Groote-linde, die mette selve verlijt is, den thienden Februarij sesthien hondert neghen-en-veertigh (1649), midtsgaders mette twee deelen van de thienden, ende Swaens-driften binnen de bepalinghe, dat ’s te weten: streckende van de Gasthuys-laen tot Jan Lots laen toe, achter aen de Vaert, ende voor aen de Heynsloot, voort aen ’s Heeren wegh streckende Oostwaerts drie roeden in der wildernisse.
.
  Welcken volghende hy totte bedieninghe van ’t Schout ende Secretaris ampte aldaer ghestelt heeft Jan van Aalst, ende tot Schepenen Dirck Huyghen, Huybert Jansz, ende Claes Arissen Backer, Rechters ende Regeerders der voornoemde Heerlijckheydt.


  [down] Cafétaria het Schouwtje aan de Pijlslaan.  [up] 
Afb.(c) RVD

.

  [down] Cafétaria 't Schouwtje.  [up] 
Afb.(c) RVD


  [down]De Schouwtjesbrug over de 'Leydsche Treck-vaert'.  [up] 
Het betreft hier een Aquarel van C. van Noorde (c.1767).
Afb.(c) DB


  [down] Herberg 't Schoutje c.1782.  [up] 
Afb.(c) DB


  [down] De Schouwtjesbrug in 1780  [up] 
Afb.(c) NHA


  [down]De trekschuit bij de Schouwtjesbrug (c.1782).  [up] 
Afb.(c) DB


  [down]De Schouwtjesbrug c.1908.  [up] 
Afb.(c) rvc
  Gezicht op de Schouwtjesbrug van Haarlemse zijde gezien. Het prentje is van 1908. Tegenwoordig herinnert de huidige situatie op geen enkel punt meer aan de tijd van weleer, de grintweg met zijn heerlijke bos-, weide- en duingezichten. De Schouwtjeslaan is volgebouwd met boven- en onderhuizen.
.


  [down] Brug bij het Schouwtje c.1760.  [up] 
Afb.(c) DB


  [down]Huys Zwanenburg aan de Leidsevaart, kopergravure c.1762.  [up] 
Afb.(c) DB

Zwanenburg (het Witte Huys)
  De buitenplaats lag net voorbij het Schouwtje richting stadscentrum en daarmee ook juist voorbij Heemstede. De benaming 'Witte Huis' - mogelijk zo in de volksmond genoemd - is ons eigenlijk onbekend. De officiële benaming 'Swanenburg' echter des te beter. Het huis in in de '30 jaren gesloopt.

.

  [down] Huys Zwanenburg bij Haarlem (c.1761)  [up] 
Afb.(c) HK
  Zwanenburg (het Witte Huys) was vroeger een buitenplaats, even voorbij de Schouwtjesbrug richting stad [De Schouwtjesbrug/Pijlslaan was tot 1927 grens van Haarlem en Heemstede].
Gelegen ten oosten (niet westzijde) van de Leidsevaart tegenover de Hazepaterslaan.
.
  Sinds 1868 tot omstreeks 1975 was 'Zwanenberg' ook naam van een bekende kwekerij/bloemen- en zaadhandel C.G.van Tubergen.
In eerstgenoemd jaar kocht tabakshandelaar C.G.van Tubergen de buitenplaats aan - met nog bestaande koepel aan de Vaart - en startte hier een bloemisterij.

.


  [down] Een reproductie van een schilderij van Charles Leickert  [up] 
Afb.(c) DVV


  [down]De herberg van Straatman aan deLeidsevaart.  [up] 
Afb.(c) NHA


  [down]Trambrug over de spoorlijn Leiden-Haarlem nabij de Leidsevaart.  [up] 
Afb.(c) DB


  [down] Spoorlijn langs Heemstede en Bennebroek rond 1850  [up] 
(foto) Kopie van kalender 2007 VOHB
Afb.(c) HK


  [down] De vaart bij Heemstede  [up] 
Afb.(c) JT

Start Auteurs Bron Agenda Uitleg Actueel Vlootshow History Boek/Actie Reacties Links Zoeken
Verhalen Poelgeest Trekschuit Tolhuysch Postbrug Strandwallen Algemeen Boerhaave ZwarteTulp Keukenhof Manpadt Haarl_Meer
Leiden Oegstgeest Warmond Voorhout Noordwijk Noordw_hout Lisse Hillegom Vogelenzang Bennebroek Heemstede Haarlem

Bewerkt: zaterdag 3 november 2018