Trekvaart Leiden - Haarlem
Met name 'kasteel de Keukenhof' bekeken
.
( H O O F D M E N U )


  [down] Kasteel Keukenhof.  [up] 
Afb.(c) BRE
  Landgoed 'de Keukenhof', 230 ha groot met daarop vele bossen, weilanden en ook boerderijen dateert vanaf de 17e eeuw. Het werd in 1641 aangelegd en er werd ook een landhuis op gebouwd, nu nog zeer bekend als 'kasteel de Keukenhof'. In de loop van de jaren is het bewoond geweest door graven. De laatst daar wonende graaf, enige jaren geleden overleden was graaf Lynden. Deze sober levende man, hij was vaak niet anders gekleed dan in een corduroy broek en een donkere trui, heeft jaren op het landgoed gewoond en was bijzonder geliefd bij zijn personeel.
In de laatste jaren van zijn leven was hij niet vaak meer aanwezig op de Keukenhof omdat hij zich had teruggetrokken op een buitenplaats aan het riviertje 'de Dommel' in Brabant. Wel bracht hij regelmatig een bezoek aan het kasteel maar dat was meer om zijn personeel te instrueren, niet met de bedoeling er te verblijven. Hierdoor verpauperde van lieverlee het eens zo mooie landgoed. Na de oorlog heeft het kasteel ook nog gediend als tijdelijk opvanghuis voor in woningnood verkerende gezinnen. Dat mede hierdoor wat aanpassingen, zoals toilet, badkamer en was voorzieningen zijn verricht aan het landgoed mag voor een-ieder geen verrassing meer zijn.
Na het overlijden van graaf Lynden ging het bezit van het kasteel over naar een nieuw opgerichte stichting met als doel het zwaar verpauperde landgoed, inclusief het kasteel weer nieuw leven in te blazen. Deze stichting werd mede opgericht omdat het een laatste wens van graaf Lynden was, dat na zijn overlijden het landgoed een museum-achtige bestemming zou krijgen. De stichting zet zich hier tenvolle voor in!
.
  Wist u dat er in dit kasteel acht badkamers zijn waarvan twee op de begane grond? Niet zozeer bedoeld voor de graaf, maar meer voor de gezinnen aan wie onderdak werd verleend. Nadien zijn deze badkamers echter verfraaid en nu is er een met witte, creme tegeltjes, twee mooie wastafels die voor het oog wat lager zitten dan dat we nu gewend zijn (de mensen waren korter). De andere badkamer is er een met diepe donkerblauwe inrichting, daarbij de vloer belegd met groen/witte tegels en ook is er in de wand een tegel ingemetseld die een soort vogelkooi voorsteld, met een mooie grote boog erin.
.
  De gerestaureerde kamers zou een ieder eens moeten bezichtigen
zo is er de 'rode salon', een kamer met een prachtig plafond, versiert met engeltjes, een diep-rood behang en wat meteen bij binnenkomst opviel, een schitterende 'venetiaanse' kroonluchter, welk in de 19e eeuw speciaal uit Venetie hier naar toe is gehaald. Er staat een mooie goudkleurige klok en ook ligt een mooi, dik tapijt op de houten vloer, waarop ook nogeens een mooie ronde tafel staat.
Er wordt verteld door onze gids dat dit de kamer is waar vroeger de dames thee dronken, borduurden en of naaiden. Ook werd de kamer gebruikt om muziek te maken. Wanneer we hierna door een smal gangetje heen gaan komen we bij de mannenkamer, bij binnenkomst valt meteen de grote marmeren 'openhaard' op met daarboven een grote spiegel. Met een mooi blauw tapijt op de vloer heeft deze kamer iets plechtigs. Niet zo verwonderlijk dan dat deze zaal, waar vroeger de mannen hun pijp- en of sigaren rookte, tegenwoordig als 'trouwzaal' nog in gebruik is. Het lijkt ons prachtig om in zo'n plechtige kamer het jawoord te mogen uitspreken.
.
  Veel is er veranderd de laatste jaren op landgoed 'de Keukenhof en ook op het kasteel. Vrijwilligers hebben er heel veel aan gedaan dit kasteel tot in de puntjes te verzorgen. Zo zijn er vrijwilligers voor de tuin, voor het bos en voor de kwekerij en bij het koetshuis, de stallen, enz. enz. De 230 ha die landgoed 'de Keukenhof' bestrijkt, en daarbij ook de boerderijen zijn daarmee verzekerd van alle aandacht.
Laten we vaststellen dat zonder al die vrijwilligers de Keukenhof allang verpauperd zou zijn geweest. Met ingang van mei 2008 wordt het landgoed voor breed publiek opengesteld en er zullen zelfs gidsen zijn die u gaan begeleiden om dit mooie stukje historie in de Bollenstreek te bezichtigen.


  [down] Kasteel 'De Keukenhof' aan de Leidsevaart.  [up] 
Afb.(c) BRE
  Ergens in 1642 moet een man in het duingebied bij Lisse gestaan hebben en gedacht hebben:
Hier bouw ik mijn huis. Die man is Adriaen Maertenszoon Block. Het huis dat hij laat bouwen, is de basis van Kasteel Keukenhof zoals we het nu kennen. Het is meteen al groot: Block moet er 8 gulden belasting voor betalen, indertijd een fors bedrag.Twee jaar later bouwt hij ook een boerderij bij het kasteel. Die boerderij staat er nu nog steeds, vrijwel onveranderd.
Block breidt het gebied langzaam uit: hij wordt zelfs de grootste landeigenaar in de wijde omtrek. Torens had het kasteel toen nog niet, maar toch moeten de mooie zalen op de eerste verdieping grote indruk hebben gemaakt op bezoekers.
.
  Jonker Steengracht heeft het landgoed nog verder uitgebreid. Via vrouwelijke lijn bleef het kasteel in de jaren daarna telkens in de familie, en dat is in het kasteel goed te zien: meubels uit allerlei jaren en stijlperioden zijn in de salons te vinden. In de boekenkast staat bijvoorbeeld een zeer fraaie encyclopedie uit 1770. 'Dit is zo prachtig', zegt letterkundige Gerard Jaspers, die onderzoek doet naar de bibliotheek. Toen ik hem open sloeg, hoopte ik zo dat de serie compleet was, en dat was gelukkig zo.
.
  Dat het kasteel niet aan buitenstaanders werd verkocht, leidde er ook toe dat de omvangrijke verzameling geschilderde portretten nog altijd aanwezig is. Als je door het kasteel loopt, kom je een heleboel gezichten tegen van mensen die ooit hier hebben gewoond.


  [down] Kasteel de Keukenhof.  [up] 
Afb.(c) BRE
  Het zeventiende-eeuwse, onderkelderde landhuis is in 1861 naar ontwerp van de architect Elie Saraber tot een neogotisch kasteel verbouwd. Het neogotische karakter wordt bepaald door toevoegingen van allerlei soorten torens aan het oorspronkelijke rechthoekige bouwlichaam, dat aan het met gesmoorde Hollandse pannen gedekt schilddak en de vier gemetselde hoekschoorstenen nog duidelijk te herkennen is. De torens hebben verschillend gevormde spitsen, die allen met leien in maasdekking zijn bekleed en bekroond worden door een pinakel. Onder alle daklijsten loopt een rondboogfries.
.
  Tegen de oorspronkelijke zeventiende-eeuwse westgevel is een avant-corps gebouwd, bestaande uit drie torens met centraal de ingangspartij. In het midden bevindt zich de hoogste, vooruitspringende toren bekroond door een spits, in de vorm van een gebogen schilddak met aan de voorkant twee en aan de zijkanten één dakkapel onder een overstekend driehoekig schildje bekroond met pinakels. Deze toren wordt geflankeerd door twee kleinere torens, waarvan de rechter toren door een tentdak is bekroond en de linker spits gelijkvormig is aan de middelste spits.
.
  In de middelste toren bevindt zich de toegangsdeur gevat in een natuurstenen rustica-omlijsting met een gebogen fronton geflankeerd door een venster eveneens omlijst met blokwerk van natuursteen. Voor de deur een hardstenen bordes met aan weerszijden een gemetselde balustrade bekroond met natuurstenen vazen. In de eerste bouwlaag aan de zijkant van de toren is een venster met Frans balkon. De gevelindeling van het avant-corps bestaat uit kruisramen met ruitvormige roedentracering en luiken. Bij de verbouwing van 1923 hebben alleen de muren tussen de torens andere vensters gekregen tevens zijn de open veranda’s en erkers verwijderd. Daarvoor in de plaats zijn aan de rechter kant meerruitsvensters en aan de linkerkant drie naast elkaar geplaatste lange rechthoekige ramen gekomen.
.
  De zuidgevel heeft centraal een vierkante torenuitbouw, gelegen op de oorspronkelijke middenas van het zeventiende-eeuwse huis. Aan weerszijden van deze uitbouw een vensteras, bestaande uit een meeruitsvenster met Frans balkon op de begane grond, een T-venster met luiken op de verdieping en een dakkapel. De uitbouw is op rechthoekige grondslag opgetrokken onder een ingesnoerde zeskantige naaldspits en op de hoeken twee ronde torens bekroond door een ronde naaldspits. De torenmuur is voorzien van één vensteras gevormd door dubbele tuindeuren met zij- en bovenlichten voorzien van een ruitvormige roedenverdeling, daarboven dubbele meerruitsdeuren aan een balkon met een geschulpte rand en een ijzeren balustrade rustend op consoles, en op de derde verdieping een dubbel boograam met luiken. In de hoektorens zijn twee boven elkaar geplaatste boogvensters met luiken aangebracht.
.
  De gevels aan de noord- en aan de oostzijde zijn vijf venster-assen breed en twee bouwlagen hoog. Op de noordoosthoek staat een ronde toren met rondboog ramen voorzien van luiken onder een ronde naaldspits. Links naast de toren (oostgevel) is een rechthoekige, verdiepingloze uitbouw (bijkeuken) voorzien van kleine rondboogvensters net onder de daklijst.
De uitbouw heeft een dakterras waarlangs een balustrade. Een dubbele balkondeur op de verdieping geeft toegang tot het terras. De overige vier assen worden ingevuld door negentiende-eeuwse kruisvensters met glas in lood en halve luiken. In de tweede as is een deur met bovenlicht. Op de gevel is een zonnewijzer bevestigd met daarop geschilderd de woorden ‘Exinderen’.
In het dakschild is een dakkapel met meerruitsvenster waarboven een klokje. De lijstgevel aan de noordkant wordt in het midden onderbroken door een tuitgevel onder een met pannen gedekt zadeldak. De vensteras wordt gevormd door een dubbele glazen deur, daarboven een fenêtre à terre gevat in een omlijsting van natuursteen, een venster met staande middenstijl en in de nok een oeil de boeuf. De twee vensterassen aan weerszijden bestaan op de begane grond uit meerruitsvensters en op de verdieping uit fenêtres à terre met Frans balkon.

.


  [down] Landgoed de Keukenhof bestrijkt 230 Ha grondgebied,
met daarop oa. het Speelhuis en div. boerderijen
 [up] 
Afb.(c) GOOGLE
  De historische tuinaanleg van Keukenhof heeft verschillende stijlperioden doorlopen, waarvan de landschapsstijl die vanaf het einde van de achttiende eeuw in fasen tot stand is gekomen deels in structuur en deels in detail nog gaaf aanwezig is. Aan de zeventiende-eeuwse geometrische tuinaanleg herinneren alleen vijf geknotte linden aan de zuidzijde van het kasteel bij het washuisje. Van de Frans classicistische aanleg uit ca. 1725 resteert alleen de structuur van twee kunstmatig opgeworpen aarden wallen en een heuvel “Meerzicht”, die dwars op het kasteel geplaatst zijn en waarschijnlijk in de achttiende eeuw plaats boden aan een collectie tuinsieraden. Deze aanleg maakte deel uit van de Nieuwe Plantagie (deel van de noordoostelijke Keukenduin), dat door Van Heemskerck in de achttiende eeuw is aangekocht.
.
  De ruimtelijke structuur van de buitenplaats is te onderscheiden in een aanleg in landschapsstijl in de directe omgeving van het kasteel waarin de boerderij, rechthoekige moestuin met speelhuis en een follie zijn gesitueerd
een van oorsprong middeleeuws jachtbos aan de oostzijde
en in een coulisselandschap met eendenkooi aan de zuid- en westzijde. De hoofdstructuur van de landschappelijke aanleg rondom het kasteel, te weten het verloop van de paden, de solitaire boomgroepen en de vijver in het gazon, komt in structuur grotendeels overeen met de situatie op de kadasterkaart uit 1818.
Deze aanleg van het park in de Engelse landschapsstijl is vanaf midden van de negentiende eeuw door de gebroeders J.D. en L.P. Zocher verder uitgewerkt. De Zochers hebben in 1857 de publieke weg (Stationsweg), die vlak langs het huis liep, met een bocht om het huis verlegd. Het oude tracé is nog goed te herkennen aan de groep eiken en beuken in laanbeplanting. In 1861/62 is de oprijlaan vanaf de Stationsweg met een bocht om het huis heen naar de hoofdingang in de westgevel gelegd ter vervanging van de formele oprijlaan die haaks op de oorspronkelijke voorgevel (noord) stond. Waarschijnlijk hebben de Zochers het ontwerp hiertoe gemaakt. De zeven beuken aan het begin van de nieuwe oprijlaan dateren uit het begin van de aanleg.
.
  In de directe omgeving van het kasteel zijn solitairen, srtuikgroepen en een vijver in het gazon gesitueerd. Voor de beplantingen is veel “Oosters plantsoen”zoals rododendrons, oosterse duizendknoop en Japanse bamboe gebruikt. In hoeverre de beplanting reeds aanwezig was, is niet bekend. Vanaf het kasteel lopen verschillende zichtassen, namelijk een zichtlijn naar het oosten tussen reeds genoemde aarden wallen beëindigd door heuvel “Meerzicht”’een brede zichtas in westwaartse richting over de weilanden tussen boscoulissen beëindigd door de inmiddels gesloopte boerderij Sixenburg en twee diagonale zichtassen richting Stationsweg. Al deze vista’s zijn thans nog gaaf aanwezig.
.
  Ten noordwesten van het kasteel ligt de ommuurde moestuin ingericht als een Engelse bloementuin, van de aanleg met bloemperken gescheiden door grind is alleen de 'berceau' van wingerd over, die loodrecht op het speelhuis staat.
Tussen tuinmuur en voorpark zijn acht linden in een cirkel (kraal) geplant. Deze plek wordt aangeduid als ‘de manege’, omdat het gebruikt werd voor het afdraven van paarden. De linden dienden als parasol. Onlosmakelijk met het geheel is de zeventiende-eeuwse boerderij. Het tuingedeelte bij deze boerderij bestaat vanouds uit een moes- en fruittuin. Tegen de oostmuur en op het binne-erf tussen de vooruitspringende vleugels staan enkele oude moerbeien, taxussen en linden. Een rechte beukenlaan verbindt de boerderij met het koetshuis annex tuinmanswoning.
Het achter de aarden wallen liggende bosperceel –oudste bosbezit van het Keukenduin-, is in gebruik als jachtbos en lusthof. De slingerende, deels nog kromvormige paden leiden door het hakhoutbos langs een enkele solitaire beuk. In 1905 heeft Van Lynden in dit bos een hondenkerkhofje aangelegd.
.
  Langs de duinen loopt de Bosweg. Deze laan, thans nog enkele beuken op een rij, is in 1723 door de heer Van Heemskerck geplant (Na WO II opnieuw ingeplant met dennen) en vormde met de beukenhaag de grens van het bos. Iets buiten het parkdeel gelegen, maar een markant onderdeel van de buitenplaats, is de T-vormige vijver waarin oorspronkelijk het eikenhout te water werd gelegd. Nu wordt de vijver gebruikt als eendenvijver. In het park staan twee scheidpalen, die de grens van het grondbezit aangaven, met de opschriften F.B.E. (Frans Bernhard Eysinck) en Van de Lyn. Aan het begin van de oprijlaan bevinden zich twee siervazen daterend uit 1910. Deze vazen staan op twee natuurstenen pijlers van blokwerk, die in 1980 opnieuw naar het origineel zijn vervaardigd.
.

Gedeputeerde opent nieuw Laarzenpad

Laarzenpaden op Landgoed Keukenhof uitgebreid
Op Landgoed Keukenhof in Lisse kunnen wandelaars sinds week 24 (2008) wandelen over een nieuw laarzenpad door ‘De Waterbossen’, een soms drassige deel van het landgoed. Het laarzenpad is vrijdag 13 juni officieel in gebruik genomen door wethouder Brekelmans van de gemeente Lisse en gedeputeerde Van Engelshoven-Huls van de provincie Zuid-Holland. De beiden heren staken de handen uit de mouwen en plaatsten met behulp van een grondboor en vereende krachten een markeringspaal langs het pad. Hiermee is het pad officieel geopend.
.
Wandelen door ‘De Waterbossen’
Afgelopen winter is onder leiding van Landschapsbeheer Zuid-Holland het nieuwe pad aangelegd. Daarmee is een route van 2,5 kilometer toegevoegd aan de al bestaande laarzenpaden over het landgoed en door de omgeving. Er is een aantal bomen verwijderd om een pad te banen, daarnaast is er markering geplaatst, zijn hekken en verschillende andere voorzieningen aangebracht. Om de wandelaar op weg te helpen zijn twee informatieborden geplaatst en is een prachtige ‘Laarzenpadfolder’ ontwikkeld. Door het nieuwe laarzenpad is het voor het eerst mogelijk om een kijkje te nemen in ‘De Waterbossen’.
.
Divers landschap
Kasteel Keukenhof is in het verleden aangelegd op een van de hoger gelegen strandwallen langs de kust. Langs deze strandwallen liggen de natte veen-weide gebieden in de strandvlaktes. De naam ‘De Waterbossen’ is een goede beschrijving van het gebied. Deze natte delen van het landgoed werden van oudsher beheerd als hakhoutbos en leverden timmer- en brandhout op. Sinds er geen hakhoutbeheer meer wordt toegepast is er een opgaand bos ontstaan. In dit afwisselende landschap van droge en natte delen leven onder andere ijsvogels en verschillende soorten uilen. Deze diversiteit aan natte en droge delen en overgangen levert daarnaast een zeer interessante plantengroei op.
.
Knuppelpaden
Het laarzenpad voert met name langs de buitenzijden van het nieuw ontsloten perceel. Op drie plaatsen zijn doorsteekjes gemaakt en zijn knuppelpaden van dwarsliggende boomstammetjes aangelegd. Het nieuwe laarzenpad door “de Waterbossen’ maakt nu ook de noord-westkant van het landgoed toegankelijk voor bezoekers. Eerder was het al mogelijk om over laarzenpaden vanuit het Keukenhofbos naar het lager gelegen Wassergeest te wandelen.
.
Landgoed Keukenhof is een prima startpunt om via verschillende wandelingen het gebied te verkennen. Parkeren voor de wandelingen kan bij de hoofdingang van het Landgoed aan de Stationsweg of bij Puntenburg aan de Loosterweg, hier zijn ook de informatiepanelen te vinden.
.

.

Wilt u meer weten over kasteel 'de Keukenhof', klik dan OP DEZE LINK


  [down] Vijver bij de Keukenhof.  [up] 
Afb.(c) DB

  [down] Terrassen op de Keukenhof.  [up] 
Afb.(c) DB

  [down] Impressie met tulpen in bloei.  [up] 
Afb.(c) DB

  [down] De molen geeft luister.  [up] 
Afb.(c) DB


  [down] Bezoekers bij de Keukenhof Lisse  [up] 
Afb.(c) JT

.

  [down] Bollenvelden bij Lisse  [up] 
Afb.(c) JT


  [down] Bezoekers werden met de Westlander vervoerd  [up] 
Afb.(c) JT


  [down] Hyacintenvelden bij Hillegom (c.1907)  [up] 
Afb.(c) JT


  [down] Een schilderij van Andre Reijnders  [up] 
Afb.(c) JT


  [down] Een Koninklijk gezicht op de Keukenhof  [up] 
Afb.(c) JT


  [down] Bollenvelden
waar anders dan in de Bollenstreek?
 [up] 
Afb.(c) JT


  [down] Ansichtkaart van de Bollenstreek J51  [up] 
Afb.(c) JT

.

  [down] de Bollenstreek op schilderij  [up] 
Afb.(c) JT

.

  [down] Bollenvelden bij Hillegom  [up] 
Afb.(c) JT

Start Auteurs Bron Agenda Uitleg Actueel Vlootshow History Boek/Actie Reacties Links Zoeken
Verhalen Poelgeest Trekschuit Tolhuysch Postbrug Strandwallen Algemeen Boerhaave ZwarteTulp Keukenhof Manpadt Haarl_Meer
Leiden Oegstgeest Warmond Voorhout Noordwijk Noordw_hout Lisse Hillegom Vogelenzang Bennebroek Heemstede Haarlem

Bewerkt: zaterdag 3 november 2018